Jak uczyć pisania rozprawki? Kolory jako skuteczna metoda dydaktyczna

Uczniowie bardzo często znają teorię, ale mają problem z jej zastosowaniem w praktyce. Wiedzą, że w rozprawce jest teza, argumenty i wnioski – a mimo to ich prace bywają chaotyczne, niespójne lub „rozjeżdżają się” konstrukcyjnie.

Jednym z prostych, a jednocześnie niezwykle skutecznych rozwiązań dydaktycznych jest… kolor.

W e-booku „Wzorcowe wypracowania dla ósmoklasistów” każda część wypracowania została oznaczona kolorami, które odpowiadają poszczególnym elementom rozprawki. Dzięki temu uczeń widzi, a nie tylko „wie”, jak zbudowany jest poprawny tekst argumentacyjny.

 

Jak to działa w praktyce?

🟢 Teza – jeden kolor

🔵 Analiza słowa kluczowego - inna barwa

🟣 Argumenty – inny kolor

🟡 Przykłady z lektur – kolejny

🟠 Wnioski cząstkowe i zakończenie – jeszcze inny

Taki podział sprawia, że:

- uczniowie szybciej orientują się w strukturze tekstu,

- łatwiej odnajdują poszczególne części rozprawki,

- zaczynają świadomie planować własne wypowiedzi pisemne,

- zapamiętują schemat budowy formy wypowiedzi wizualnie, a nie tylko definicyjnie. 

Dlaczego to działa?

Kolor porządkuje myślenie, zmniejsza lęk przed pisaniem, a także pomaga uczniom, którzy mają trudności z dłuższą wypowiedzią pisemną.

Co ważne – to rozwiązanie sprawdza się zarówno:

• na lekcji wprowadzającej formę,

• podczas analizy wzorcowego wypracowania,

• na etapie samodzielnego pisania przez uczniów.

  Przykładowe wypracowanie dotyczące poezji Jana Kochanowskiego z analizą kolorystyczną jest <TUTAJ>. Można ją bezpłatnie pobrać i przeanalizować razem z uczniami.

Jak możesz to wykorzystać na swojej lekcji?

- poproś uczniów, by zaznaczali kolorem elementy w cudzym tekście,
- daj im zadanie „pokoloruj swoją rozprawkę”,
- użyj kolorów jako kryterium autokontroli przed oddaniem pracy.

To proste narzędzie, które naprawdę uczy pisać, a nie tylko „zaliczać formę”.

Jeśli chcesz zobaczyć, jak wygląda to w gotowych materiałach – zajrzyj do e-booka „Wzorcowe wypracowania dla ósmoklasistów”. Znajdziesz tam 4 wzorcowe rozprawki,  4 ciekawe opowiadania i  3 przemyślane przemówienia. Każde wypracowanie zostało opracowane w dwóch wersjach:

Pełny tekst – gotowy wzór dobrze napisanego wypracowania

Tekst z analizą – kolorowe oznaczenia elementów retorycznych i twórczych, które krok po kroku pokazują, jak konstruować własne prace.

TUTAJ natomiast znajdziesz „Wzorcowe krótkie formy użytkowe z analizą kolorystyczną ogłoszenie, życzenia, zaproszenie, dedykacja i podziękowanie na 100%".

W środku są wszystkie krótkie formy użytkowe (ogłoszenie, zaproszenie, dedykacja, życzenia, podziękowania):
– 2 wzorcowe przykłady na poziomie egzaminacyjnym,
– wyróżnione kolorami kluczowe elementy, których wymaga CKE,
– przejrzyste schematy i język, który naprawdę działa.

 

Oprócz tego w e-booku zamieściłam po dwa ćwiczenia sprawdzające, dzięki którym uczeń nauczy się analizować teksty i wyłapywać braki, odpowiedzi do ćwiczeń (pomogą zrozumieć, co jest ważne i dlaczego).

Oba e-booki są praktycznym narzędziem do nauki, z którego uczeń może korzystać samodzielnie, z rodzicem lub nauczycielem.

 

 

Pomysł na karciane powtórki przed egzaminem

 W swojej pracy edukacyjnej często stawiamy sobie za cel nie tylko przekazywanie wiedzy, ale także stworzenie środowiska sprzyjającego aktywnemu uczeniu się i angażującego uczniów. Dlatego przygotowałam zestaw kart, które mogą być wykorzystane jako narzędzie do powtórek treści lektur w sposób interaktywny i angażujący. Chciałabym podzielić się z Wami pomysłem na materiał, który może uczynić tę aktywność bardziej atrakcyjną i dla Waszych ósmoklasistów.

 

\

 

Co znajdziesz na kartach?

Każda karta zawiera:

1. Pytanie do ucznia: Co tam się wydarzyło? 

2. Lokalizację: Miejsce związane z wydarzeniem z lektury.

Zadaniem ucznia jest odpowiedzieć, z jaką lekturą kojarzy lokalizację, co tam się stało dokładnie. Następnie gracz musi podać autora dzieła literackiego, jego rodzaj i gatunek. Karty mogą być wykorzystane jako narzędzie do różnorodnych aktywności:

1. Losowanie: Każdy uczeń losuje jedną kartę i odpowiada na pytania dotyczące lokalizacji, wydarzenia, lektury, autora oraz rodzaju i gatunku literackiego.

2. Gra w pary: Uczniowie mogą pracować w parach, w których jeden czyta pytanie z karty, a drugi udziela odpowiedzi.

3. Quizy zespołowe: Karty mogą być wykorzystane do gry w quizy zespołowe, w których drużyny rywalizują ze sobą, odpowiadając na pytania dotyczące lektur.

4. Stacja powtórkowa: Karty mogą stanowić jedną ze stacji w rotacyjnym systemie nauki, w których uczniowie przechodzą przez różne stanowiska, odpowiadając na pytania związane z lekturami.

   
   
   

   
   

   Dlaczego to działa?

   Wykorzystanie kart powtórkowych w takiej formie pozwala na:

   - aktywizację uczniów: są oni aktywnie zaangażowani w proces nauki poprzez udzielanie odpowiedzi na pytania.

   - wzmacnianie pamięci: systematyczne powtarzanie treści lektur pozwala na lepsze ich utrwalenie w pamięci uczniów.

   - interaktywność: karty stanowią element interaktywności, co sprawia, że nauka jest przyjemna.

 

Karty do lektur klas 7-8 możesz nabyć TUTAJ.

Czy egzaminator wyzeruje pracę ucznia, gdy...

Kto pyta, nie błądzi - jak mówi mądrość ludowa. Dlatego, gdy wielu z Was pisze do mnie wiadomości ze swoimi wątpliwościami po egzaminie ósmoklasisty za pośrednictwem czatów prywatnych, odpowiadam zgodnie ze stanem swojego kilkunastoletniego doświadczenia egzaminatorskiego, starając się rozwiewać wszelkie Wasze wątpliwości. Ale jak wiecie - historia lubi się powtarzać. W związku z tym podobne do tegorocznych pytań wczytałam rok temu i dwa lata temu. W związku z tym postanowiłam zebrać je w całość i opublikować w jednym poście na blogu tak, aby w przyszłości móc po prostu przywołać ten wpis.

Czy zatem egzaminator wyzeruje pracę ucznia, jeśli uczeń nie zdążył przepisać pracy z brudnopisu, ale przepisał ją do połowy i zrobił strzałkę kierującą do brudnopisu z informacją, że tam jest dalszy ciąg wypracowania? Otóż egzaminator taką pracę sprawdzi i ją oceni zgodnie z kryteriami, wypunktuje oczywiście wszystko to, co nadaje się do wypunktowania.

Czy egzaminator wyzeruje pracę, w której uczeń odwołał się tylko do jednej lektury obowiązkowej i na tej podstawie sformułował dwa argumenty, nie wskazując żadnego innego tekstu literackiego? Oczywiście - nie! Egzaminator nie wyzeruje takiej pracy, gdyż jest ona częściowo napisana na temat. Brak realizacji drugiej części polecenia skutkuje konsekwencją przyznania mniejszej liczby punktów za kryteria realizacji tematu, za elementy retoryczne i za KLiK, a prawdopodobnie także za kompozycję. Oczywiście pod jednym warunkiem - to co napisał zdający, odwołując się do tej jednej lektury, jest zgodne z tematem. Natomiast styl, ortografia interpunkcja i język będą oceniane normalnie.

Czy egzaminator wyzeruje ogłoszenie, jeśli uczeń napisał zaproszenie? Najprawdopodobniej nie – na pewno uczeń otrzyma punkty za kryterium języka i zapisu (pod warunkiem, że nie zrobi tam zbyt wielu błędów ortograficznych i językowych oraz interpunkcyjnych), a być może również dostanie punkty za treść i formę, jeśli nie będzie to typowe zaproszenie, lecz w treści pojawi się tylko zachęta do udziału w wydarzeniu.

Czy egzaminator wyzeruje punkty za treść, jeśli  zdający napisał niepoprawnie nazwisko pisarza obcego pochodzenia? Oczywiście, że nie. W tym przypadku jest to po prostu błąd językowy.

Czy egzaminator wyzeruje pracę, jeśli zdający nie napisał numeru tematu w wyznaczonym miejscu? Oczywiście, że nie! Egzaminator  przeczyta pracę, oceni, który temat wybrał uczeń, a następnie oceni wypracowanie zgodnie z kryteriami.

Najprawdopodobniej tak będzie. Uczeń w pracy promował zachowanie nieetyczne, niezgodne z normami społecznymi. Z mojego dotychczasowego doświadczenia egzaminatora mogę potwierdzić, że takie prace były zerowane. 

Gdyby we wnioskach końcowych zdający ocenił negatywnie takie dążenie bohaterki, praca byłaby oceniona kryterialnie. 

 

Czy egzaminator wyzeruje pracę, która jest napisana w brudnopisie -  słowo brudnopis jest przekreślone i napisane czystopis, natomiast w czystopisie nie ma nic?

Oczywiście, że nie! Egzaminator i taką pracę przeczyta, sprawdzi ją i oceni zgodnie z kryteriami.

W tym roku pojawiło się też pytanie o to, co będzie, jeśli uczeń opacznie zrozumiał treść polecenia i na przykład napisał, że to on pomógł bohaterowi, a nie bohater jemu? Oczywiście egzaminator sprawdzi taką pracę i oceni ją najprawdopodobniej tak jak w punkcie drugim niniejszych odpowiedzi. To znaczy, że zdający otrzyma punkty za część realizacji tematu.

Egzaminator ocenia zadania otwarte zgodnie z wytycznymi, które są dostępne na stronie CKE. Sprawdza rzetelnie i w przypadku wątpliwości, jeśli takowe się pojawiają, przeprowadza konsultacje z innym egzaminatorem, aby przyznać punkty uczciwie i obiektywnie dla zdającego.

Rodzaje literackie - powtórka przez egzaminem

Dziś chciałabym podzielić się z Wami prezentacją, która może być niezwykle pomocna podczas lekcji powtórzeniowych na temat rodzajów literackich dla ósmoklasistów. Prezentacja ta zawiera kluczowe informacje na temat liryki, epiki i dramatu, a także przykładowe utwory oraz zadania, które pomogą uczniom lepiej zrozumieć te zagadnienia. Dostępna jest po naciśnięciu TUTAJ.

 

 

Dlaczego warto wykorzystać tę prezentację na lekcjach powtórzeniowych?

1. Zgodność informacji z podstawą programową: Prezentacja obejmuje wszystkie rodzaje literackie - lirykę, epikę i dramat, co pozwoli uczniom kompleksowo przypomnieć sobie o nich przed egzaminem.

2. Przykładowe utwory: Każdy rodzaj literacki jest ilustrowany przykładowymi utworami omawianymi w czasie nauki w klasach 7-8, co ułatwia uczniom zrozumienie abstrakcyjnych koncepcji poprzez konkretny przykład.

3. Zadania egzaminacyjne: W prezentacji znajdują się także zadania dotyczące rodzajów literackich, które pojawiły się na egzaminie ósmoklasisty w poprzednich latach (źródło - strona CKE). To doskonała okazja dla uczniów, aby przetestować swoją wiedzę i przygotować się do egzaminu.

   Prezentacje wykonałam w aplikacji webowej canva, o której już na blogu wspominałam (KLIK).  To niezwykły kombajn narzędziowy, który ułatwia nauczycielskie życie.

   Prezentacja o rodzajach literackich jest doskonałym narzędziem do wykorzystania na lekcjach powtórzeniowych dla ósmoklasistów. Dzięki niej uczniowie mogą ugruntować swoją wiedzę na temat liryki, epiki i dramatu oraz przygotować się do egzaminu w sposób kompleksowy i efektywny.

   
   
    

LITERACKA FLORA I FAUNA (FISZKI)

Pomysły przychodzą parami.

Wariacją gry planszowej, o której pisałam TUTAJ, a właściwie jej pierwszą wersją były lekturowe fiszki, które w założeniu mają służyć powtarzaniu elementów świata przedstawionego omawianych w klasach 4-8 lektur. 4o kart w formie kół, na których zamieściłam elementy flory i fauny występujące w omawianych przez uczniów lekturach.

Materiał ten mam zamiar wykorzystać w następujący sposób: 

- uczeń losuje fiszkę, wskazuje utwór, w którym wylosowany element (zwierzę /roślina) wystąpił;

- inny uczeń podaje autora dzieła, którego tytuł podał jego kolega;

- kolejny uczeń określa rodzaj literacki utworu i podaje cechy rodzaju;

- następny uczeń określa gatunek, do jakiego należy utwór;

- inny uczeń podaje cechy gatunkowe danego gatunku.

Oczywiście, można zmienić taktykę w zależności od sposobu pracy z młodzieżą. Po wylosowaniu fiszki możemy poprosić ósmoklasistę o podanie tytułu, autora, rodzaju i gatunku. Możemy zaproponować również pracę w parach/grupach w oparciu o wylosowane fiszki. 

Fiszki dostępne bezpłatnie po skomentowaniu posta na profilu FB i kliknięciu TUTAJ 

Post o podobnej tematyce, zawierający dwie prezentacje wykonane w moim ukochanym genial.ly z ikonami nawiązującymi do lektur z klas 4-6 i 7-8 zamieściłam TUTAJ

Polonistyczna gra powtórkowa

Przed egzaminem moi uczniowie powtarzają treści w różnorodny sposób. Często stosuję "tajne" techniki i metody, aby młodzież, myśląc, że bawi się, powtarzała wiadomości. 

Jedną z takich "podstępnych" metod jest gra w "polonistyczną planszówkę".

Ostatnio przygotowałam planszową polonistyczną grę powtórkową. Ósmoklasiści, stając na określonym polu z motywem roślinnym lub zwierzęcym, przypomnieli sobie utwór, w jakim wystąpił ten motyw, jego autora, rodzaj i gatunek.

 

Dzielę klasę na mniejsze grupy, każda z nich otrzymuje ode mnie planszę formatu A3, pionki i kostkę oraz kartki z wydrukowanymi tabelami (w ilości takiej, ilu uczniów jest w grupie). Zadaniem gracza jest przejść od startu do mety. Ósmoklasista, przystając na polu z symbolem, uzupełnia tabelę o konkretne informacje dotyczące lektury (autor, tytuł, gatunek, rodzaj). Następnie ja sprawdzam poprawność wykonanego zadania lub uczniowie sprawdzają samodzielnie w grupie, wymieniając się tabelkami. 

Inne gry znajdziecie po kliknięciu <TUTAJ>. Sprawdźcie :-)

 

Części zdania+ zadania z arkuszy egzaminacyjnych

Budowa zdania pojedynczego, a więc element nauki o języku, nie jest dla wielu uczniów ulubionym zagadnieniem na lekcjach języka polskiego. Wymaga bowiem logicznego myślenia i odwoływania się do nabytej we wcześniejszych latach wiedzy nie tylko o częściach zdania pojedynczego, ale również o częściach mowy. Niestety, my nauczyciele języka polskiego, zdajemy sobie z tego sprawę. 

 

Wiadomo, że zawsze staramy się ułatwić zdobywanie wiedzy i nabywanie nowych umiejętności naszym uczniom. Dlatego w toku egzaminacyjnych powtórek przygotowałam dla moich ósmoklasistów dwie prezentacje dotyczące części zdania, wykorzystując moją ulubioną aplikację, jaką jest canva. Na slajdach umieściłam informacje na temat podmiotów, orzeczeń i pobocznych części zdania. Do prezentacji dołożyłam również screeny zadań dotyczących tych zagadnień, które pojawiły się w arkuszach egzaminacyjnych w latach ubiegłych. 

 

Prezentacje umieściłam na swoim facebookowym profilu, gdzie cieszyły się sporym zainteresowaniem. Dlatego linki do nich zamieszczam tutaj, aby spełniały swą rolę w kolejnych latach.

Prezentacja GŁÓWNE CZĘŚCI ZDANIA

Prezentacja POBOCZNE CZĘŚCI ZDANIA

 

Towarzyskie aktywności na powtarzanie wiadomości - lekturowe "Ja mam... kto ma...?"

Tytuł dzisiejszego wpisu jest związany z towarzyską grą w "Ja mam... kto ma...?". Jest to uniwersalna gra, którą można wykorzystać do utrwalenia wiadomości lub wprowadzenia nowych treści z każdej dziedziny wiedzy. Ja postanowiłam mechanizm tej gry wykorzystać, aby pomóc uczniom utrwalić wiadomości o lekturze, którą aktualnie z nimi omawiam.

Dzięki systematycznemu tworzeniu pomocy tego typu, mam na dysku mały bank gier do lektur obowiązkowych i uzupełniających klas 4-8.

 

Gry dydaktyczne, które stworzyłam do treści lektur obowiązkowych, cieszą się dużym zainteresowaniem u młodych ludzi.

Aktywność ta angażuje emocjonalnie uczniów i pobudza ich do działania , dzięki czemu łatwiej utrwalają zdobywaną wiedzę. Każda bowiem rozgrywka wymaga skupienia i wprowadza element rywalizacji. Każdą też rozgrywkę można powtórzyć, rozdając ponownie pomieszane karty, co umożliwia utrwalanie wiadomości.

 

"Ja mam ... kto ma...?" Jak w to grać?

Elementem niezbędnym do przeprowadzenia rozgrywki są karty. Przygotowuję je za pomocą narzędzi Google, dzięki czemu staje się to dość szybką sprawą. Kart powinno być tyle, ilu jest uczestników zabawy lub więcej (uczestnikom zabawy można rozdać po jednej lub dwie karty).

 

Zaczynamy od karty startowej - nauczyciel lub wybrany przez niego uczeń czyta zawartość karty startowej, która oprócz tego że ma napis "START" ma również pytanie, na które odpowiedz znajduje się na następnej karcie. Odpowiedź na to pytanie jest na karcie u innego ucznia, który również ma zapisane pytanie. Gra toczy się do momentu aż wszyscy uczniowie odczytają pytania i odpowiedzi ze swoich kart.

Gry, które przygotowałam dostępne są TUTAJ.

 

 Serdecznie polecam wykorzystanie moich gier lub stworzenie własnych.